intTypePromotion=1
zunia.vn Tuyển sinh 2024 dành cho Gen-Z zunia.vn zunia.vn
ADSENSE

Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm chỉ đạo dạy và học nội dung thực hành nghi thức lời nói tối thiểu trong chương trình Tập làm văn lớp 2

Chia sẻ: Sinh Sinh | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:23

72
lượt xem
2
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Phân môn Tập làm văn còn rất mới với học sinh lớp 2. Với vốn sống còn ít, vốn ngôn ngữ còn hạn chế cùng với thói quen sinh hoạt giao tiếp hàng ngày ít được sự rèn rũa của gia đình, các em sẽ gặp nhiều khó khăn trong học Tập làm văn, cụ thể là trong rèn các kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ. Vì vậy, việc tổ chức dạy và học tập làm văn lớp 2 như thế nào để giúp cho học sinh học tốt phân môn này chính là những suy nghĩ của cán bộ giáo viên trong các nhà trường Tiểu học. Sáng kiến kinh nghiệm sẽ nêu ra một số kinh nghiệm chỉ đạo dạy và học nội dung thực hành nghi thức lời nói tối thiểu trong chương trình Tập làm văn lớp 2. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm chỉ đạo dạy và học nội dung thực hành nghi thức lời nói tối thiểu trong chương trình Tập làm văn lớp 2

  1. Tác giả: Lê Thị Dung HT Trường TH Thọ Thắng ­ Thọ Xuân A. ĐẶT VẤN ĐỀ I/ Lý do chọn đề tài:            Phân môn Tập làm văn trong chương trình môn Tiếng Việt bậc Tiểu  học có vai trò rất quan trọng trong việc rèn các kỹ năng sử dụng ngôn ngữ cho  học sinh. Phân môn Tập làm văn giúp học sinh có kĩ năng sử  dụng tiếng Việt  được phát triển từ thấp đến cao, từ  luyện đọc cho đến luyện nói, luyện viết  thành bài văn theo suy nghĩ của từng cá nhân, tập cho các em ngay từ  nhỏ  những hiểu biết sơ  đẳng cũng chính là rèn cho các em tính tự  lập, tự  trọng.   Con người văn hoá trong các em sẽ được hình thành từ chính những việc nhỏ  tưởng như không quan trọng đó.            Phân môn Tập làm văn vận dụng các hiểu biết và kĩ năng về tiếng Việt,   do các phân môn khác cung cấp, đồng thời góp phần hoàn thiện chúng. Để làm  được một bài văn nói hoặc viết, người ta phải hoàn thiện các kĩ năng: nghe,  nói, đọc, viết, phải tận dụng được các kiến thức về  tiếng Việt. Trong quá  trình vận dụng này các kiến thức kĩ năng đó được hoàn thiện và nâng cao dần.           Làm văn có nghĩa là tạo lập văn bản. Thuật ngữ “văn bản” ở đây là chỉ  những sản phẩm hoàn chỉnh của lời nói trong một hoàn cảnh giao tiếp cụ thể.   Đó không nhất thiết là một bài văn gồm nhiều câu, nhiều đoạn; cũng không   nhất thiết ở dạng viết; càng không phải chỉ là loại văn kể chuyện hay miêu tả  theo phong cách nghệ  thuật. Trong hoàn cảnh giao tiếp cụ  thể, sản phẩm lời  nói hoàn chỉnh mà một người tạo lập được có thể chỉ là một câu chào, một lời   cảm ơn hay vài dòng thăn hỏi, chúc mừng trên tấm thiệp.           Đối với lớp 2, dạy tập làm văn trước hết là rèn cho học sinh các kĩ năng   phục vụ  học tập và giao tiếp hàng ngày như  dạy các nghi thức lời nói tối  thiểu, dạy một số kỹ năng phục vụ  học tập và đời sống, bước đầu dạy cách  tổ chức đoạn văn, bài văn. Cuối cùng cũng như các phân môn khác, phân môn   Tập làm văn thông qua nội dung dạy học của mình có nhiệm vụ  trau dồi cho   1
  2. học sinh thái độ ứng xử có văn hoá, tinh thần trách nhiệm trong công việc, bồi   dưỡng những tình cảm lành mạnh tốt đẹp của học sinh. Thực tế, phân môn Tập làm văn còn rất mới với học sinh lớp 2. Với vốn sống   còn ít, vốn ngôn ngữ còn hạn chế cùng với thói quen sinh hoạt giao tiếp hàng  ngày ít được sự rèn rũa của gia đình, các em sẽ gặp nhiều khó khăn trong học   Tập làm văn, cụ thể là trong rèn các kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ. Vì vậy,  việc tổ chức dạy và học tập làm văn lớp 2 như  thế nào để  giúp cho học sinh   học tốt phân môn này chính là những suy nghĩ của cán bộ  giáo viên trong các   nhà trường Tiểu học. Là một cán bộ  quản lý trường tiểu học, trong quá trình  chỉ đạo ở nhà trường, bản thân tôi đã trăn trở, suy nghĩ tìm hướng đi trong việc  nâng cao hiệu quả dạy Tập làm văn ở lớp 2. Vì vậy, tôi xin được báo cáo một   số kinh nghiệm chỉ đạo của mình đến Hội đồng khoa học các cấp qua đề tài:  “Một số kinh nghiệm chỉ đạo dạy và học nội dung thực hành nghi thức  lời nói tối thiểu trong chương trình Tập làm văn lớp 2”. II/ Thực trạng của dạy và học chương trình Tập làm văn lớp 2 phần   thực hành nghi thức lời nói tối thiểu: 1. Chương trình Tập làm văn lớp 2:           Trong chương trình lớp 2, cả năm học có 35 tuần thì học sinh được học   31 tiết Tập làm văn. Trong 4 tuần ôn tập giữa kì và cuối kì, có nhiều bài tập   thuộc phân môn Tập làm văn.           Các em được rèn luyện cả 4 kĩ năng nghe, nói, đọc, viết. Hầu hết các  tiết học, học sinh đều được rèn cả  hình thức nói và viết, thường là tập nói  trước, tập viết sau. Ở học kì 2 có nhiều tiết rèn kĩ năng nghe cho học sinh.           Về nội dung, qua các tiết Tập làm văn, học sinh được học:          ­ Các nghi thức của lời nói như cách chào hỏi, tự giới thiệu, cảm ơn, xin   lỗi, nhờ, yêu cầu, đề  nghị, đồng ý, từ  chối, chia vui, chia buồn; cách nói lời  đáp lại lời cảm ơn, xin lỗi, đồng ý, từ  chối, chia vui, chia buồn...   để sử dụng  các tình huống giao tiếp cụ  thể  đó trong gia đình,  ở  nhà trường và ngoài xã   hội.          ­ Các kĩ năng phục vụ việc học tập và sinh hoạt hàng ngày như cách khai   một bản tự thuật ngắn, viết một lá thư ngắn để nhắn tin, viết một tấm thiệp   chúc mừng hoặc chia buồn, cách gọi điện thoại và giao tiếp qua điện thoại,   cách đọc và lập danh sách học sinh thuộc tổ  nhóm, cách tra danh bạ  điện  thoại. 2
  3.          ­ Nói viết một vấn đề thuộc một chủ điểm nhất định, như kể lại một sự  việc đơn giản từ  3 đến 5 câu, tả  sơ  lược về  một người thân, tả  một đồ  vật   quen thuộc, tả một con vật gần gũi, tả một cảnh treo tranh.            Trong 3 nội dung cơ bản nêu trên, rõ ràng nội dung thực hành các nghi  thức lời nói tối thiểu vừa là rất gần gũi với học sinh nhưng lại cũng rất mới  với các em khi sự giao tiếp được đưa vào những quy tắc, chuẩn mực trong khi  bản thân các em chưa được rèn rũa trong chính môi trường các em sống lâu  nay. Tuy vậy, khi học nội dung này, học sinh cũng có những thuận lợi là các  em đã được luyện nói trong suốt năm học lớp 1 trong các bài Tiếng Việt. Đây   là những kiến thức gần gũi với học sinh và được học sinh sử dụng hàng ngày.            Việc giúp học sinh thực hành nghi thức lời nói đòi hỏi phải rèn cho học   sinh các kĩ năng cơ bản là nói, nghe và viết. 2. Thực trạng dạy và học nội dung thực hành giao tiếp trong phân môn   Tập làm văn lớp 2 ở trường Tiểu học Thọ Thắng: a. Về  phía nhà trường: Năm học 2010 – 2011, trường Tiểu học Thọ  Thắng có 2 lớp Hai với  tổng số  37 học sinh. Cùng với sự  phát triển chung, các trang thiết bị  và đồ  dùng dạy học tối thiểu để giúp cho giáo viên và học sinh trong dạy và học các   môn học nói chung và phân môn Tập làm văn nói riêng đã được nhà trường   trang bị cơ bản. Đội ngũ giáo viên dạy lớp 2 có 2 đồng chí đều đạt chuẩn và   trên chuẩn. Sách giáo khoa và tài liệu tham khảo phục vụ  cho dạy và học   được cung cấp đầy đủ. b. Về phía học sinh:             Trường tiểu học Thọ  Thắng có đa số  học sinh con em gia đình làm   nông nghiệp. Với địa hình của một xã vùng sâu, cách xa trung tâm huyện, giao   thông cũng như các phương tiện phục vụ cho đời sống sinh hoạt, giao lưu của   nhân dân còn nhiều khó khăn nên vốn hiểu biết xã hội cũng như  các chuẩn  mực trong giao tiếp của học sinh còn nhiều hạn chế, thậm chí có lúc còn chưa   chuẩn mực. Đặc biệt trong giao tiếp, học sinh thường thiếu tự tin, ngôn ngữ  nói không hoàn chỉnh, cử chỉ rụt rè.          Qua kết quả đánh giá các năm học trước cho thấy, các nghi thức lời nói  của học sinh từ  vốn kinh nghiệm trong cuộc sống của các em chưa được gia  đình chú trọng nhiều, hoặc dạy cho các em chưa đúng cách. Thậm chí có  những học sinh lên đến lớp 2 mà không biết nói một lời cảm  ơn hay xin lỗi.   3
  4. Thực tế  này làm cho việc dạy học thực hành nghi thức lời nói tối thiểu gặp   rất nhiều khó khăn: khó khăn trong việc giúp học sinh biết và vận dụng trong  giao tiếp trên lớp,  ở  nhà và với mọi người khác, khó khăn trong việc sửa  những lỗi giao tiếp cho học sinh.  c. Về phía giáo viên:          Nội dung thực hành kĩ năng giao tiếp mới được chú trọng nhiều trong   chương trình sách giáo khoa mới. Vì vậy, bản thân người giáo viên cũng còn  những hạn chế trong kinh nghiệm dạy và học nội dung này. Một trong những   khó khăn mà giáo viên gặp phải là việc sử dung phương pháp dạy học như thế  nào, tổ chức lớp học ra sao để tạo nên được môi trường giao tiếp cho học sinh   thực hành. Thực tế công tác cho thấy, nhiều giáo viên còn rất cứng nhắc trong  quá trình tổ chức cho học sinh làm một bài tập thực hành các nghi thức lời nói  dưới dạng hỏi ­ đáp hay làm vào vở bài tập. Thậm chí có giáo viên còn đi lướt   nội dung này vì cho rằng không có gì quan trọng, nhiều giáo viên còn ngại, còn   sợ dạy loại bài này. Đây chính là những nguyên nhân làm hạn chế kĩ năng giao   tiếp của học sinh. 3. Kết quả khảo sát về khả năng thực hành nghi thức lời nói của học sinh   lớp 2:           Để tìm hiểu bước đầu về kĩ năng ban đầu trong giao tiếp của học sinh   ngay đầu năm lớp 2, chúng tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng thông qua   việc hỏi chuyện trực tiếp với các em. Nội dung hỏi chuyện với học sinh tập   trung vào các nội dung cơ bản sau:  Hỏi chuyện về bản thân, gia đình học sinh.  Hỏi chuyện về việc học ở lớp, việc giúp đỡ gia đình khi ở nhà.  Nêu các tình huống, hỏi cách xử lý của học sinh trong mỗi tình huống.  Hỏi chuyện về sở thích, ước mơ của học sinh.            Với số lượng học sinh tham gia giao tiếp là 20 học sinh, chúng tôi đã thu  được kết quả như sau:   ­ Về âm lượng lời nói: 9/20 học sinh nói nhỏ, trong đó có 2 học sinh nói lí   nhí không nghe rõ. ­ Về thái độ tự tin khi nói: 15/20 học sinh rụt rè khi giao tiếp, cử chỉ vụng   về. 4
  5. ­ Về diễn đạt ngôn ngữ: 12/20 em nói nhát gừng, ngắt quãng, nói ngang,  nói không đủ chủ ­ vị. ­ Về  thực hiện các nghi thức lời nói: chỉ  có 7 em biết nói 1 số  câu như  cảm ơn, xin lỗi, nói chuyện với người lớn.          Kết quả khảo sát này cho thấy, kĩ năng nghe nói của các em không đều,   khả  năng diễn đạt suy nghĩ còn chậm, khả  năng diễn đạt ngôn ngữ, thái độ  trong giao tiếp còn nhiều hạn chế.          Thực tế đó đặt ra cho nhà trường là phải tập trung chỉ đạo tốt việc dạy   và học thực hành nghi thức lời nói trong phân môn Tập làm văn lớp 2. B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I/ Những giải pháp cơ  bản trong tổ  chức dạy và học có hiệu quả  nội   dung thực hành nghi thức lời nói trong phân môn Tập làm văn lớp 2: 1. Chỉ  đạo thực hiện đúng chương trình, phương pháp dạy phân môn Tập  làm văn lớp 2. 2. Tạo môi trường giao tiếp thuận lợi trong giờ  học thông qua việc vận   dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học. 3. Tổ  chức có hiệu quả  các hoạt động ngoại khoá, sinh hoạt tập thể  giúp  cho học sinh có nhiều cơ hội thực hành nghi thức lời nói. 4. Phối kết hợp chặt chẽ  với phụ  huynh học sinh trong việc rèn kĩ năng  giao tiếp ở nhà cũng như ở trường.  II/ Những biện pháp chỉ đạo cụ thể: 1. Thực hiện tốt quy trình, phương pháp dạy phân môn Tập làm văn lớp 2: 5
  6.         Mỗi tiết học Tập làm văn trong tuần thường gồm 2, 3 bài tập; riêng các  tuần ôn tập giữa học kì và cuối học kì, nội dung thực hành về  Tập làm văn   được rải ra trong nhiều tiết ôn tập.          Ở từng bài tập, giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện theo hai bước:          ­ Bước 1: Chuẩn bị: Xác định yêu cầu của bài tập, tìm hiểu nội dung và  cách làm bài, suy nghĩ để tìm từ, chọn ý, diễn đạt câu văn.           ­ Bước 2: Làm bài: Thực hành nói hoặc viết theo yêu cầu của bài tập; có   thể tham khảo các ví dụ  trong sách giáo khoa để  nói, viết theo cách của riêng  mình.         Hướng dẫn học sinh làm bài tập:          ­ Giúp học sinh nắm vững yêu cầu của bài tập (bằng câu hỏi, lời giới   thiệu, tranh ảnh)          ­ Giúp học sinh chữa một phần của bài tập làm mẫu (một học sinh chữa   mẫu trên bảng lớp hoặc cả lớp làm vào vở Tiếng Việt) – học sinh thực hành.          ­ Học sinh làm bài vào vở Tiếng Việt. Giáo viên uốn nắn.          ­ Giáo viên tổ chức học sinh trao đổi, nhận xét về kết quả, rút ra những  điểm ghi nhớ về tri thức.             Đánh giá kết quả  thực hành, luyện tập  ở  lớp, hướng dẫn hoạt động  tiếp nối (ở ngoài lớp, sau tiết học)          ­ Hướng dẫn học sinh nhận xét kết quả  của bạn, tự  đánh giá kết quả  của bản thân trong quá trình luyện tập trên lớp; nêu nhận xét chung, biểu   dương những học sinh thực hiện tốt.          ­ Nêu yêu cầu, hướng dẫn học sinh thực hiện những hoạt động tiếp nối  nhằm củng cố kết quả thực hành luyện tập ở lớp (Thực hành giao tiếp ngoài  lớp học, sử dụng kỹ năng đã học vào thực tế cuộc sống)            Quy trình và phương pháp dạy học đối với mỗi bài  Tập làm văn nên  như sau:          ­ Hướng dẫn học sinh đọc kỹ đề để nắm được yêu cầu của đề.          ­ Giáo viên hướng dẫn làm mẫu (hoặc học sinh nêu cách làm mẫu) rồi   hướng dẫn học sinh làm tiếp đề. Nên làm miệng trước rồi sau đó cho học sinh  viết bài làm vào vở. Khi làm miệng bài tập, có thể  có nhiều cách làm, giáo  viên hướng dẫn học sinh thảo luận về các cách làm ấy, xác nhận những cách  làm chấp nhận được và học sinh tuỳ chọn một cách làm để trình bày vào vở. 6
  7.          ­ Mỗi bài tập làm xong đều được chữa ngay. Không đợi đến cuối tiết   mới chữa tất cả vì nhịp độ theo dõi chữa bài của các em không đều nhau, các  em chậm có thể không kịp chữa.           ­ Khi tất cả  các bài tập đã được chữa xong, giáo viên có lời nhận xét  chung, rút kinh nghiệm. Mỗi tiết  Tập làm văn, giáo viên nên chú ý đến một số  em giỏi, một số  em kém có tiến bộ  để  cho nội dung nhận xét không chung  chung quá. Giáo viên không quên nhận xét về  những yêu cầu tích hợp trong  tiết học; kĩ năng nói, tư thế ngồi viết, cầm bút, chữ viết và nhất là lưu ý, nhắc  nhở học sinh thực hành những điều đã học được. 2. Thông qua quá trình dạy học về  nghi thức lời nói, phải giúp cho học   sinh nắm vững tác dụng của các nghi thức lời nói và biết thể hiện thái độ,   cử chỉ, tình cảm trong thực hành nghi thức lời nói. a. Về tác dụng của các nghi thức lời nói:             Trước hết giáo viên cần cho học sinh thấy được sự  cần thiết và tác   dụng của các nghi thức lời nói tối thiểu. Hiểu được tác dụng của các nghi   thức lời nói ấy, học sinh sẽ có ý thức trong quá trình thực hành nghi thức lời   nói. Để làm được việc này, giáo viên cần phải bám sát vào nội dung thực hành   nghi thức lời nói trong chương trình, hướng dẫn học sinh hiểu được tác dụng  của nghi thức lời nói trong từng nội dung giao tiếp cụ thể. Ví dụ:           ­ Lời chào khi mới gặp nhau cũng như trước khi chia tay là phép lịch sự,   thể hiện người có văn hoá trong tiếp xúc, khiến cho mọi người thấy thân mật,  gần gũi nhau hơn.          ­ Việc tự giới thiệu một đôi điều cần thiết về bản thân giúp cho những   người mới gặp nhau lần đầu thấy thân thiện, hoà đồng hơn.          ­ Mời là tỏ ý muốn hay nêu yêu cầu người khác làm việc gì đó một cách  lịch sự, trân trọng.           Ví dụ: Bạn đến thăm nhà. Em mở cửa và mời bạn vào chơi.          ­ Nhờ có nhiều nghĩa nhưng nghĩa thông thường ở đây là yêu cầu người  khác làm giúp cho một việc gì đó.           Ví dụ: Em thích một bài hát mà bạn đã thuộc. Em nhờ bạn chép lại   cho mình.           ­ Đề nghị cũng có nhiều nghĩa mà nghĩa thông thường ở đây là đưa ra ý   kiến về một việc nên làm hoặc một yêu cầu muốn người khác phải làm theo. 7
  8.             Ví dụ: Bạn ngồi bên cạnh nói chuyện trong giờ  học. Em yêu cầu   ( hoặc đề nghị ) bạn giữ trật tự để nghe cô giáo giảng.          ­ Chia buồn là muốn cùng chịu một phần cái buồn với người khác.           ­ An  ủi thường là dùng lời khuyên giải để  làm dịu nổi đau khổ, buồn   phiền ở người khác.          ­ Khen hay chê là việc biểu lộ nhận xét tốt xấu của mình đối với một   người, một vật, một việc nào đó. Khen là sự  đánh giá tốt về  ai đó, về  cái gì,  việc gì mình thấy vừa ý, hài lòng... b. Về cử chỉ, thái độ, tình cảm khi thực hành nghi thức lời nói:           Với mỗi nội dung thực hành nghi thức lời nói, trong mỗi hoàn cảnh giao   tiếp cụ thể, người giao tiếp cần có những thái độ, cử chỉ, tình cảm khác nhau.   Sự  bộc lộ thái độ, cử chỉ, tình cảm trong giao tiếp cũng chính là những thông  tin phi ngôn ngữ  mà người tham gia giao tiếp gửi đến người đối diện. Và đó  cũng là cơ hội để trong quá trình giao tiếp, chúng ta bộc lộ được thái độ, tình   cảm, sự chân thành của mình. Vì vậy, với học sinh, trong thực hành nghi thức  lời nói tối thiểu, giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh biết bày tỏ thái độ, cử  chỉ, tình cảm trong mỗi hoàn cảnh giao tiếp cụ thể.            Để  làm được việc này, trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần thực  hiện theo quy trình sau đây:           + Đưa ra các tình huống cụ thể, hỏi học sinh về cách thể hiện thái độ,  cử chỉ, tình cảm trong mỗi tình huống đó.           + Tổ chức cho học sinh thực hành bày tỏ thái độ, cử chỉ, tình cảm trong   mỗi tình huống, mỗi hoàn cảnh giao tiếp cụ thể.           + Đánh giá về khả năng bày tỏ cử chỉ, thái độ, tình cảm của học sinh.            + Yêu cầu học sinh vận dụng trong hoạt động giao tiếp hàng ngày. Ví dụ:          ­ Khi chào hỏi hoặc tự giới thiệu: lời nói, giọng nói, vẻ mặt, ánh mắt, nụ  cười phải tuỳ từng đối tượng mình gặp gỡ và những điều này cũng chứa đựng  nội dung tiếp xúc. Cách chào hỏi, cách xưng hô phải phù hợp với từng người,   từng hoàn cảnh cụ  thể. Lời chào hỏi cần tự  nhiên, lịch sự, cử  chỉ  thân mật.  Giáo viên có thể đặt các câu hỏi như:          * Khi chào hỏi người trên ( bố, mẹ, thầy, cô...) em cần thể hiện thái   độ  như  thế  nào? Để  thể  hiện thái độ  đó, em cần chú ý gì về: vẻ  mặt,   giọng nói, cử chỉ? 8
  9.          * Khi chào hỏi bạn bè, em cần thể hiện thái độ gì dối với bạn?           Chào bạn khi gặp nhau ở trường:   ­ Chào bạn!             Hoặc:                                              ­ Chào cậu!...          ­ Lời cảm  ơn hay xin lỗi khi nói phải chân thành, lịch sự, lễ phép và đi  liền với cách biểu hiện, tình cảm, thái độ  của mình khiến mọi người thông   cảm, bỏ qua cho lỗi của mình.           Khi nói lời xin lỗi, cần xác định rõ đối tượng cần cảm ơn:          + Nếu là bạn bè ( cùng lứa tuổi ), lời cảm ơn cần thể hiện thái độ chân   thành, thân mật.     Ví dụ:   Mình cảm ơn bạn.          + Nếu là người trên (cao tuổi hơn), lời cảm  ơn cần thể hiện thái độ  lễ  phép, kính trọng.             Ví dụ:   Cháu cảm ơn bác ạ!          +  Nếu là người dưới (nhỏ tuổi hơn), lời cảm  ơn cần thể hiện thái độ  chân thành, yêu mến.     Ví dụ:   Chị cảm ơn em.           Trước hết phải để  cho người được cảm ơn hay xin lỗi thấy được sự  chân thành của mình. Rồi tuỳ đối tượng là người thân hay xa lạ, là bề trên hay  bạn bè mà ta có cử chỉ, lời lẽ cho phù hợp.           Từng cử chỉ, nét mặt, giọng nói... đều góp phần bộc lộ nội dung của lời  cảm ơn hay xin lỗi.          ­ Khi nói lời khẳng định hay phủ định, ngữ điệu của lời nói có phần quan  trọng đối với nội dung. Cần nhấn giọng ở những từ ngữ có nghĩa khẳng định   hay phủ định. Học sinh cần chú ý: Lời khẳng định thường có các từ  có; còn lời  phủ định thường có các từ hoặc cặp từ không, không đâu, có... đâu, đâu có.           Ví dụ:    Mẹ có mua báo không?                        + Có, mẹ có mua báo.           Hoặc:   + Không, mẹ không mua báo.          ­ Khi nói lời chia buồn, an  ủi cần bày tỏ  tình thương yêu, sự quan tâm,   thông cảm với nhau.           Chú ý giọng hỏi thăm phải nhẹ nhàng, tình cảm. Khi nói lời an ủi với   người trên, em cần tỏ thái độ ân cần nhưng lễ phép (thể hiện qua giọng nói và   cách xưng hô).           Ví dụ:   Khi cây hoa do ông bà ( trồng ) bị chết. Em nói:                 ­ Bà ơi! Bà đừng buồn. Cháu sẽ cùng bà trồng lại cây khác, bà   nhé! 9
  10.          Hoặc: ­ Bà đừng buồn, cháu sẽ nhờ bố kiếm cây khác trồng lại để   bà vui.          ­ Khi nói lời chia vui cần chú ý: người mình chia vui là ai? Chia vui về  chuyện gì? Tình cảm, thái độ, cử chỉ khi nói phải như thế nào cho phù hợp?           Chúng ta cần nói với thái độ chân thành, tự nhiên, vui vẻ nhằm thể hiện   sự chia vui hay khâm phục, tự hào, phấn khởi. Ví dụ:    Nói lời chúc mừng của em với chị Liên:                  ­ Em xin chúc mừng chị! Hoặc:     ­ Chúc chị học giỏi hơn nữa!                ­ Chúc chị năm sau được giải cao hơn.                ­ Chị học giỏi quá, em rất tự hào về chị.          ­ Thể hiện sự ngạc nhiên, thích thú: giọng nói, vẻ mặt cần thể hiện sự  ngạc nhiên, vui mừng, thích thú, nhấn giọng vào các từ  thể  hiện sự  ngạc  nhiên: Ôi! ồ! A! Ôi chao! ối! á!... và chú ý hơi lên cao giọng ở cuối câu nói.            Chú ý: Khi nói hay trả  lời, cần nhìn vào người hỏi chuyện, nói to đủ  nghe với thái độ tự nhiên, nét mặt tươi vui...           Như vậy, để rèn kĩ năng thực hành nghi thức lời nói tối thiểu cho học   sinh, giáo viên cần phải giúp cho học sinh hiểu được tác dụng của các nghi   thức lời nói và cách bộc lộ  thái độ, cử  chỉ, tình cảm trong mỗi nội dung giao   tiếp cụ thể. Việc làm này của giáo viên được tiến hành thường xuyên, xen kẽ  trong quá trình giảng dạy phân môn, gắn với từng nội dung cụ thể trong từng   bài tập. 2. Vận dụng hiệu quả  các hình thức hướng dẫn thực hành về  các nghi   thức lời nói tối thiểu trong quá trình dạy học:           Trong dạy thực hành về các nghi thức lời nói trong chương trình tập làm   văn lớp 2, người giáo viên cũng cần chú trọng đến việc sử  dụng linh hoạt và  hiệu quả  các hình thức dạy học. Có như  vậy mới lôi cuốn được sự  tham gia  tích cực của học sinh trong hoạt động thực hành đồng thời phát huy tính chủ  động tích cực của học sinh trong học tập.            Các hình thức hướng dẫn thực hành các nghi thức lời nói thường sử  dụng là:  Làm việc cá nhân:          ­ Xác định yêu cầu của bài. 10
  11.          ­ Xác định rõ đối tượng để thực hành nói cho phù hợp.               ­ Tập nói theo yêu cầu: cố  gắng tìm được nhiều cách diễn đạt khác   nhau.          ­ Phát biểu nối tiếp nhau trước lớp (nhiều học sinh nói).           ­ Học sinh khác nhận xét, bổ  sung, bình chọn người nói đúng và hay   nhất.           Ví dụ: Tiết Tập làm văn tuần 4 có nội dung là dạy học sinh thực hành   cảm  ơn, xin lỗi. Với 4 bài tập trong sách giáo khoa thì bài tập 1,2,3 có nội  dung rèn kĩ năng nói lời cảm ơn, xin lỗi. Bài tập 1: Nói lời cảm ơn của em trong những trường hợp sau:           + Giáo viên hướng dẫn học sinh xác định yêu cầu của bài là học sinh   phải tìm được lời nói cảm ơn thích hợp trong mỗi trường hợp.            + Học sinh xác định được đối tượng cần nói lời cảm  ơn trong từng   trường hợp là bạn, cô giáo và em bé.            + Học sinh làm việc cá nhân, tìm các cách nói lời cảm  ơn trong mỗi   trường hợp.            + Học sinh nói lời cảm ơn trước lớp, giáo viên hướng dẫn học sinh khác  nhận xét, đánh giá.   Làm việc theo cặp: ­ Hai học sinh ngồi cùng bàn xác định yêu cầu của bài, thảo luận, phân công một học sinh nêu tình huống, một học sinh nêu lời đáp rồi làm ngược lại.            Chú ý: Hai học sinh có thể thảo luận để tìm ra nhiều cách diễn đạt khác  nhau (về lời nói, cử chỉ, nét mặt) để sửa và bổ sung cho nhau.           ­ Cho đại diện các cặp lên trình bày trước lớp.           ­ Đại diện các cặp khác nhận xét, bổ sung, bình chọn người nói đúng và   hay nhất.            Ví dụ: Tiết Tập làm văn tuần 19 có nội dung là đáp lời chào, lời tự giới  thiệu có 3 bài tập, trong đó bài tập 1 và 2 là rèn cho học sinh kĩ năng nghe và   biết đáp lại lời chào, lời tự giới thiệu.           Bài 1: Theo em, các bạn học sinh trong 2 bức tranh dưới đây sẽ đáp   lại như thế nào?            + Học sinh xác định yêu cầu của bài là nêu lời đáp trong mỗi trường   hợp. 11
  12.           + Học sinh làm việc theo cặp: tìm hiểu nội dung tranh, thảo luận các lời   đáp trong từng tranh.           + Đại diện học sinh các nhóm nêu lời đáp trước lớp.           + Nhóm khác bổ sung, đánh giá.  Làm việc theo nhóm:           Đối với các nghi thức lời nói cần nhiều lời đáp (nói của nhiều nhân vật)  nên áp dụng theo hình thức này: hình thức sắm vai đơn giản.          ­ Tuỳ theo từng trường hợp cụ thể mà giáo viên phân thành nhóm 3, 4  hay 5, 6 học sinh.          ­ Học sinh trong nhóm thảo luận về yêu cầu của tình huống, phân công   vai cho phù hợp, thảo luận cách ứng xử (tìm ra nhiều phương án và chọn lựa  phương án tối ưu để thực hiện).          ­ Đại diện các nhóm lên sắm vai trước lớp.          ­ Đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung, bình chọn người nói đúng   và hay nhất.           Ví dụ: Tuần 28 có nội dung là đáp lời chia vui , có 3 bài tập, trong đó bài  tập 1 và 2 là rèn kĩ năng nói câu đáp lại lời chia vui và trả lời câu hỏi.           Bài tập 1: Em đạt giải cao trong một kì thi, các bạn chúc mừng. Em   sẽ nói gì để đáp lại lời chúc mừng của bạn.           3 HS: ­ Chúng tớ chúc mừng cậu đã đạt giải Nhì trong cuộc thi vẽ   tranh Ngôi nhà tuổi thơ do Nhà văn hoá Thiếu nhi thành phố tổ chức.           1 HS: ­ Tớ cảm động quá! Xin cảm ơn tất cả các bạn!           Hoặc 1 HS khác: ­ Cảm  ơn các bạn nhiều! Tớ sẽ cố gắng để  lần   sau đạt giải cao hơn!...  Trò chơi học tập: Đây là một hình thức tổ  chức nhằm tạo cho các em hứng thú học tập   trong các giờ tập làm văn trên lớp. Các trò chơi thường được tổ chức để giải quyết   một bài tập thực hành nghi thức lời nói hay trò chơi để  củng cố  kiến thức,   củng cố cuối tiết học.           Có thể tổ chức một số trò chơi như sau:          ­ Trò chơi phóng viên: theo hình thức phỏng vấn.          ­ Trò chơi đáp lời (nói lời) đúng.          ­ Trò chơi nói chuyện điện thoại. 12
  13.            Với các hình thức tổ  chức khác nhau, trong quá trình giảng dạy, giáo   viên cần hết sức linh hoạt trong việc kết hợp các hình thức tổ  chức. Có như  vậy mới tạo được sự  hứng thú, sự  tích cực, chủ  động và sáng tạo của học  sinh trong thực hành nghi thức lời nói. 3. Tích cực tổ chức các trò chơi học tập trong thực hành nghi thức lời nói   tối thiểu cho học sinh trong sinh hoạt tập thể và trong hoạt động ngoại   khoá.           Các trò chơi sau có thể cho học sinh chơi trong giờ tự học hoặc giờ ra   chơi, giờ sinh hoạt lớp hay trong phần củng cố của mỗi giờ h ọc T ập làm văn  tương ứng. Qua các trò chơi này học sinh được tăng cường rèn luyện các kiến  thức vừa được học. Từ  đó học sinh sẽ  nhớ  bài và vận dụng vào trong giao  tiếp đời sống hằng ngày. a. Trò chơi phỏng vấn: * Mục đích: Luyện tập cách tự giới thiệu về mình và về người khác với thầy   cô; bạn bè hoặc người xung quanh.          ­ Phân công: 1 học sinh đóng vai phóng viên truyền hình, còn 1 học sinh   đóng vai người trả lời hoặc 1 học sinh đóng vai chị phụ trách, 1 học sinh đóng  vai đội viên Sao Nhi đồng...sau đó đổi vai.          ­ Học sinh có thể chơi trò chơi này theo nhóm hoặc cả lớp.          ­ Để  tất cả  các em nắm được cách chơi, trước khi giao việc cho từng   em, giáo viên cần tổ chức cho một hoặc hai cặp học sinh làm mẫu trước lớp.          Ví dụ: Trò chơi này có thể áp dụng vào bài tập 1, tuần 1: Tự giới thiệu.  Câu và bài. *  Cách  chơi:  ­ Một học sinh giới thiệu về  mình (tên; quê quán; học lớp,  trường; thích môn học nào; thích làm việc gì?).          ­ Sau khi nghe bạn giới thiệu xong v ề mình, phóng viên phải giới thiệu   lại từng bạn với cả  lớp (hoặc nhóm). Nội dung phải chính xác, cách   giới  thiệu càng rõ ràng, mạch lạc, hấp dẫn càng tốt. Cho nhiều học sinh tập làm  phóng viên.          ­ Cuối cùng cho lớp bình chọn phóng viên xuất sắc nhất. b. Chọn lời nói đúng: * Mục đích:          ­ Luyện tập cách nói lịch sự khi cần cảm  ơn người khác và đáp lại lời  cảm ơn của mình. 13
  14.          ­ Rèn thói quen lịch sự trong giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày; tập cảm   ơn và xin lỗi bằng những lời khác nhau. * Chuẩn bị:          ­ 4 tranh minh hoạ (4 băng giấy ghi) 4 tình huống khác nhau có xuất hiện   lời cảm ơn và lời đáp lại lời cảm ơn.          + Một bạn trai tới xách giúp một vật nặng cho một bạn gái.          + Một bạn bị vấp ngã được một bạn khác đỡ dậy.          + Trong giờ vẽ, bạn nữ cho bạn nam mượn bút chì.          + Trên đường đi học về, bạn nam đưa cho bạn nữ chai nước uống.           ­ Chia nhóm: 8 học sinh / 1 nhóm.           ­ 1 túi xách to đựng một số  đồ  vật, 1 chiếc bút chì màu, 1 chai nước   uống.          ­ Cử 2 học sinh giúp việc cho giáo viên. * Cách tiến hành:           ­ Mỗi nhóm cử  2 học sinh tham gia trò chơi  ở  tình huống 1 lên trước   bảng lớp để học sinh khác theo dõi.          ­ Học sinh đại diện của từng nhóm lần lượt lên chơi trò đóng vai ở mỗi  tình huống đã cho trong khoảng một phút.           Ví dụ:  2 học sinh đại diện cho nhóm 1 tham gia chơi. Một em đóng vai  bạn gái đang xách một chiếc túi to, bước đi chậm chạp và nặng nhọc. Một   học sinh đóng vai bạn trai đến bên bạn gái và nói: “ Bạn để mình xách đỡ cho   nào! ” rồi đỡ lấy chiếc túi từ tay bạn gái. Bạn gái nói: “ Cảm ơn bạn, bạn tốt   quá! ” Bạn trai cười tươi và nói: “ Có gì đâu, việc nhỏ thôi mà! ”          ­ Sau khi đại diện cả 4 nhóm đã chơi xong về một tình huống, giáo viên   yêu cầu 2 học sinh giúp việc đọc to lời của hai vai trong từng nhóm để cả lớp   cùng nghe lại và bình chọn lời nói đúng.          ­ Học sinh tiếp tục chơi ở các tình huống khác theo gợi ý nói trên.           Chú ý: 2 học sinh giúp việc giáo viên ghi lại câu nói của hai bạn tham gia  chơi  ở  từng tình huống, mỗi học sinh giúp việc cho giáo viên chỉ  chuyên ghi  lại lời nói của một vai (vai “cảm ơn” hoặc vai “đáp lại lời cảm ơn”). c. Nhận lại đồ dùng: * Mục đích           ­ Cung cấp một số cách nói lịch sự trong giao tiếp; phục vụ các bài dạy   về nghi thức lời nói (phủ định, nhờ cậy, yêu cầu, đề nghị). 14
  15.          ­ Rèn thói quen dùng lời nói lịch sự  khi cần đề  nghị  trong giao tiếp và   sinh hoạt hoạt hằng ngày. * Chuẩn bị:          ­ Khoảng 20 đồ dùng thông thường của học sinh: mũ, sách, vở, bút. Mỗi   đồ dùng có gắn tên chủ sở hữu ở phía trong (phía khuất) của đồ vật.          ­ Một bàn đặt các đồ vật. Cạnh bàn có 1 học sinh ngồi làm nhiệm vụ trả  đồ dùng cho chủ nhân của nó khi tan học.          ­ 3 học sinh giúp việc cho giáo viên.          ­ Khoảng 20 lá cờ nhỏ để trao cho người đạt yêu cầu của trò chơi. * Cách tiến hành:          ­ Nêu cách chơi: Một nhóm khoảng 10 học sinh làm động tác đứng dậy  ra về khi tan học (đứng theo thứ tự để chờ lấy đồ dùng cá nhân).           Từng học sinh đến lượt mình thì nói lời đề nghị.           Ví dụ:    ­ Cho tôi xin cái mũ (bút, cặp...)           Học sinh làm nhiệm vụ trả đồ dùng, cố ý trao nhầm đồ dùng cho từng   bạn.            Học sinh nhận đồ dùng, xem lại tên chủ nhân (ghi ở đồ dùng) và nói hai   câu: Một câu có nội dung “ phủ  định ” đó không phải là đồ  dùng của mình;   Một câu có nội dung “đề nghị ” bạn trả lại đồ dùng cho mình.           Ví dụ: ­ Cái bút này không phải của tôi. Cho tôi xin cái bút màu xanh ở  đằng kia! Hoặc: ­ Xin lỗi cậu! Cái bút này không phải của mình. Cậu lấy giúp mình cái   bút màu xanh nằm ở góc trong kia kìa!           Học sinh nói đúng một câu được nhận một lá cờ.           ­ Từng học sinh trong nhóm lên nhận đồ vật từ tay người trả đồ vật và  nói hai câu theo quy định của trò chơi. Giáo viên và học sinh cả lớp xác nhận  kết quả và trao cờ cho người nói đúng.            Những học sinh được cờ  đứng sang một bên, những học sinh không   được cờ  đứng sang một bên. Cuối cùng giáo viên khen thưởng cho học sinh  được cờ và yêu cầu học sinh được cờ lần lượt bắt tay các bạn chưa được cờ  để động viên.  d. Đóng vai chúc mừng nhau: * Mục đích:           ­ Luyện tập cách nói lịch sự  khi chúc mừng người khác và đáp lại lời  người khác chúc mừng mình. 15
  16.          ­ Rèn thói quen lịch sự trong giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày; tập chúc   mừng bằng những lời khác nhau. * Chuẩn bị:          ­ Hai hình vẽ (2 băng giấy ghi) hai tình huống khác nhau có xuất hiện lời  chúc mừng và lời đáp lại lời chúc mừng:          + Một bạn gái đạt giải “ Giải nhất viết chữ đẹp ” được một bạn tặng   hoa chúc mừng.          + Một bạn trai đang đứng nhận giải thưởng cuộc thi: “ Thi kể chuyện   hay ”, hai bạn lên tặng hoa cho bạn trai.          ­ 5 chiếc mũ làm bằng dải bìa quây tròn có dòng chữ: “ Giải nhất viết   chữ đẹp ”.           ­ 5 chiếc mũ làm bằng dải bìa quây tròn trên có điểm 10 và chữ: “Kể  chuyện hay nhất ”.          ­ 2 học sinh giúp giáo viên làm việc. * Cách tiến hành:          ­ Nêu cách chơi (tương tự như ở trò chơi: “ Chọn lời nói đúng ”).           Ví dụ: Hai học sinh đại diện cho nhóm 2 tham gia chơi. Một học sinh   đóng vai bạn gái đoạt giải Nhất trong kì thi viết chữ đẹp của trường. Một học   sinh đóng vai bạn gái lên chúc mừng bạn đạt giải và nói:  Chúc mừng bạn!   Chúng tớ  vui lắm! rồi xiết chặt tay bạn. Bạn được giải, đáp: Cảm  ơn các   bạn!. * Thực hành chơi:          ­ 3 nhóm học sinh chơi đóng vai lần lượt từng tình huống theo cách đã   hướng dẫn. Khi 2 học sinh trong nhóm chơi xong  ở  tình huống đầu thì nhóm  lại cử 2 học sinh khác chơi ở tình huống thứ hai.          ­ Hai học sinh giúp việc giáo viên ghi lại câu nói của hai bạn tham gia  chơi ở từng tình huống, mỗi học sinh giúp việc giáo viên chỉ chuyên ghi lại lời   nói của một vai (vai “chúc mừng” hoặc vai “đáp lời chúc mừng”).                  ­ Sau mỗi tình huống, giáo viên cho học sinh nhận xét và bình chọn  người nói đúng hay sai. Cuối cùng bình chọn nhóm chiến thắng. e. Đóng vai khen ngợi nhau: * Mục đích:           ­ Luyện tập cách nói lịch sự  khi khen ngợi người khác và đáp lại lời   người khác khen mình.          ­ Rèn thói quen lịch sự trong giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày; tập khen  ngợi bằng những lời khác nhau. * Chuẩn bị: 16
  17.           ­ 3 hình vẽ  (3 băng giấy ghi) 3 tình huống khác nhau có xuất hiện lời   khen và lời đáp lại lời khen:           + Một số bạn khen một bạn gái mặc bộ váy đẹp.           + Một số bạn khen một bạn trai bơi giỏi.           + Một bạn gái vẽ tranh con gà trống đẹp. Các bạn khác xem tranh và   khen.           ­ 5 học sinh mặc quần áo đẹp.           ­ 5 mũ bơi để học sinh giả làm người đang bơi.           ­ 5 bức tranh (ảnh) con vật trông đẹp mắt.           ­ Chia nhóm: 6 học sinh / 1 nhóm: 2 học sinh đóng vai 1 tình huống.           ­ 2 học sinh giúp việc cho giáo viên. * Cách tiến hành:           ­ Nêu cách chơi (tương tự ở trò chơi: “ Chọn lời nói đúng ”).            Ví dụ:  2 học sinh đại diện cho nhóm 3 tham gia chơi. Một học sinh   đóng vai một em đang bơi. Một học sinh đóng vai bạn cổ  vũ vừa vỗ  tay, vừa  nói lời khen: Cậu giỏi quá!Tuyệt quá!. Bạn được khen khi ngừng làm động  tác thì đáp: Cảm ơn bạn! Tớ sẽ cố bơi nhanh hơn nữa. * Thực hành chơi:          ­ Các nhóm học sinh chơi đóng vai lần lượt từ tình huống đầu đến tình   huống cuối theo cách đã hướng dẫn. Khi 2 học sinh trong nhóm chơi xong  ở  tình huống đầu thì nhóm lại cử  2 học sinh khác chơi  ở  tình huống tiếp theo.  Tiếp tục cử người chơi như vậy ở 3 tình huống.          ­ Hai học sinh giúp việc giáo viên ghi lại câu nói của hai bạn tham gia  chơi ở mỗi tình huống, mỗi học sinh giúp việc giáo viên chỉ chuyên ghi lại lời  nói của một vai (vai “ khen ngợi ” hoặc vai “đáp lời khen ngợi ”).          ­ Sau mỗi tình huống, giáo viên cho học sinh nhận xét và bình chọn nói   đúng hay sai.  Cuối cùng bình chọn nhóm chiến thắng. g. Đóng vai an ủi nhau: * Mục đích:          ­ Luyện tập cách nói lịch sự  khi an  ủi người khác và đáp lại lời người   khác an ủi mình.          ­ Rèn thói quen lịch sự trong giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày; tập nói lời   an ủi bằng nhiều cách khác nhau. * Chuẩn bị:          ­ 3 hình vẽ (3 băng giấy ghi) 3 tình huống khác nhau có xuất hiện lời an  ủi và đáp lại lời an ủi: 17
  18.           + Một bạn gái mặc bộ  váy đẹp và bị  giây mực ra váy. Một bạn khác   đang an ủi bạn có váy đẹp bị giây bẩn.          + Bạn trai lỡ tay làm rách một trang sách của quyển truyện. Bạn khác  đến bên cạnh nói lời an ủi, động viên.          + Một bạn bị điểm 3 môn toán đang buồn. Các bạn khác đến an ủi động   viên.          ­ 5 bài kiểm tra toán có điểm 3.          ­ Chia nhóm: 6 học sinh /1 nhóm: 2 học sinh đóng vai thực hiện một tình   huống.          ­ 2 học sinh giúp việc cho giáo viên. * Cách tiến hành:          ­ Nêu cách chơi: (tương tự ở trò chơi: “ Chọn lời nói đúng ”).           Ví dụ:   Hai học sinh đại diện cho nhóm 4 tham gia chơi. Một em đóng  vai bạn bị  điểm kém. Một em đóng vai bạn đến động viên và nói lời an  ủi:   Cậu đừng buồn nữa. Từ  bây giờ  cậu cố  gắng chăm chỉ  học bài, làm bài   thì đến bài kiểm tra lần sau cậu sẽ  đạt điểm cao thôi mà. Cậu yên tâm,   bọn mình sẽ giúp đỡ cậu. * Thực hành chơi:           ­ Các nhóm học sinh chơi đóng vai lần lượt từng tình huống theo cách đã   hướng dẫn.          ­ Khi 2 học sinh trong nhóm chơi xong ở tình huống đầu thì nhóm lại cử  2 HS khác chơi  ở tình huống tiếp theo. Tiếp tục cử người chơi như vậy  ở 3   tình huống.          ­ Hai học sinh giúp việc ghi lại câu nói của hai bạn tham gia chơi ở từng   tình huống, mỗi học sinh chỉ  chuyên ghi lại lời nói của một vai (vai “an  ủi”   hoặc vai “đáp lời an ủi”).          ­ Sau mỗi tình huống, giáo viên cho học sinh nhận xét và bình chọn nói   đúng hay sai. Cuối cùng bình chọn nhóm chiến thắng. 4. Phối hợp với gia đình trong việc rèn kĩ năng giao tiếp của học sinh theo   các chuẩn mực giao tiếp được học:           Gia đình chính là nơi mà các em được thực hành nghi thức lời nói nhiều   nhất. Do vậy, giáo viên cần đặc biệt chú trọng đến việc phối kết hợp với gia   đình trong việc rèn kĩ năng giao tiếp cho các em theo nghi thức lời nói tối  thiểu. Để đạt hiệu quả cao trong việc rèn kĩ năng thực hành của học sinh, giáo   viên cần phải làm như sau:            + Trao đổi với phụ huynh về các nội dung thực hành của học sinh trong   giao tiếp theo từng giai đoạn học tập của học sinh trong năm học để  phụ  huynh có thể sửa cho con em ở nhà. 18
  19.           + Đề nghị phụ huynh thường xuyên kiểm tra việc học bài và làm bài của   học sinh ở nhà.           + Thường xuyên thông báo với phụ  huynh học sinh những sai sót của  học sinh trong thực hành giao tiếp  ở  trường để  phụ  huynh kịp thời phối hợp   rèn ở nhà.            + Đánh giá học sinh khách quan, công bằng theo yêu cầu chuẩn kiến   thức kĩ năng.           Tóm lại, trên đây là những biện pháp cụ thể mà bản thân tôi đã áp dụng   trong quá trình chỉ  đạo dạy học tập làm văn phần rèn kĩ năng thực hành nghi   thức lời nói  tối  thiểu. Cách làm của trường chúng tôi là: Trong sinh hoạt   chuyên môn, tổ chuyên môn chúng tôi thống nhất và đưa ra cách dạy loại bài  này bằng cách áp dụng các biện pháp nêu trên. Sau đó chỉ  đạo giáo viên dạy  minh hoạ theo giáo án cả tổ đã xây dựng, dạy liên tục trong nhiều tiết và thấy  kết quả thật khả quan. Cũng cần chú ý rằng: Tuỳ vào đối tượng học sinh, tuỳ  vào tình hình thực tế của nhà trường mà người giáo viên có sự linh hoạt trong   vận dụng những biện pháp nêu trên. C. KẾT THÚC VẤN ĐỀ I/ Những kết quả đạt được:           Thực hành kĩ năng nghi thức lời nói trong phân môn Tập làm văn lớp 2 là   một nội dung tương đối khó đối với học sinh lớp 2. Song nếu trong quá trình  dạy học, giáo viên chú trọng đúng mức đến nội dung này chắc chắn sẽ  đạt  được kết quả. Thực tế  này đã được khẳng định  ở  trường Tiểu học nơi tôi  19
  20. đang công tác khi có sự chỉ đạo thường xuyên của chuyên môn và sự tích cực  của giáo viên trong dạy học. 1. Về giáo viên:           Sau thời gian miệt mài, tập trung chỉ đạo giáo viên dạy thành công loại  bài “Thực hành” nghi thức lời nói trong chương trình Tập làm văn lớp 2, đến  nay, giáo viên khối 2 của trường chúng tôi đã thấy thích dạy nội dung này,   không còn sợ như trước đây.  Từ học kì II, chúng tôi chỉ định thao giảng 4 tiết.          Tiết 1: Tuần 22: Tiết 22: Bài: Đáp lời xin lỗi tả ngắn về loài chim.          Tiết 2: Tuần 24: Tiết 24: Bài: Đáp lời phủ định nghe trả lời câu hỏi.          Tiết 3: Tuần 25: Tiết 25: Bài: Đáp lời đồng ý quan sát tranh trả lời câu   hỏi.          Tiết 4: Tuần 28: Tiết 28: Bài: Đáp lời chia vui tả ngắn về cây cối.           Sau khi dự giờ, nhận xét góp ý và đánh giá kết quả, từng thành viên cho  điểm cá nhân. Điểm của tiết dạy là điểm TBC của các thành viên. Kết quả: 3 tiết đạt Giỏi ( 1 tiết   19,0   ;   2 tiết   19,25 )               1 tiết đạt Khá  ( 1 tiết 17,75 )           Đến nay, chúng tôi có thể khẳng định rằng: Giáo viên của chúng tôi thật  sự  tự  tin dạy Tập làm văn loại bài thực hành nghi thức lời nói. Đây là thành  công ban đầu của chúng tôi trong quá trình chỉ đạo chuyên môn ở nhà trường. 2. Về học sinh:           Đến giữa học kì 2 của năm học 2010 – 2011, khả năng thực hành nghi   thức lời nói của học sinh tương đối tốt. Từ chỗ học sinh còn rụt rè trong giao   tiếp đến nay các em đã tự tin khi nói chuyện với bạn, với cô, với người khác.   Từ chỗ thái độ, cử  chỉ  trong giao tiếp còn vụng về, lúng túng khi nói một lời   cảm ơn, lời xin lỗi hay lời đáp, đến nay các em đã có thể diễn đạt trôi chảy, rõ   ý.           Để đánh giá về khả năng thực hành nghi thức lời nói của học sinh, tôi đã   kiểm chứng với 20 học sinh lớp 2 thông qua trò chuyện trực tiếp với các em  theo các nội dung tương tự  như  phần khảo sát đầu năm, có nâng cao hơn về  mức độ kiến thức trong từng nội dung. Kết quả thu được như sau:            + Khả năng lựa chọn câu nói trong các tình huống giao tiếp: 17/20 em   thực hành đúng.           + Âm lượng nói trong khi giao tiếp: 20/20 học sinh nói đủ âm lượng.           + Thái độ, cử chỉ khi giao tiếp: 18/20 học sinh thực hiện đạt yêu cầu.           + Diễn đạt ngôn ngữ: 19/20 học sinh diễn đạt trôi chảy, rõ ý, sử  dụng   từ ngữ đúng. 20
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
4=>1